ERKEN OSMANLI DÖNEMİ BURSA’SINDA KADIN BÂNÎLER (KİMLİK, STATÜ VE MİMARİ YANSIMALAR)

Mimaride, mimari unsurlar kadar “bânî” faktörü de büyük önem taşımaktadır. İslam Sanatı’nda, bânîler, yaptırdıkları mimari eserlerin yapım aşamasında, mimar ile birlikte hareket ettikleri ve istekleri doğrultusunda mimari eseri şekillendirdikleri görülmüştür. Erken Osmanlı mimarisinde, inşa edilen büyük çaplı yapıtların arkasında da şüphesiz önemli bânîler yer almıştır. Özellikle bu bânîlerin kadın olması ise; konuya farklı ve geniş perspektiften yaklaşılmasını sağlamıştır. Dolayısıyla çalışmamız, Bursa’da bulunan Erken Osmanlı Dönemi mimarisinin şekillenmesinde katkı sağlayan kadın bâniler ve yaptırdıkları eserler üzerine yoğunlaşmıştır. Böylece Osmanlı Devleti’nin Erken Dönemi’nde, imar faaliyetlerinde bulunan kadınların, mimarideki etkin rolleri ve bunun önemi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ayrıca kadınların inşa ettirdikleri yapılar anlatılırken, kadın bânîlerin biyografilerine yer verilerek sahip oldukları kimliklerinin ve statülerinin yaptırdıkları yapılar üzerindeki etkileri açık bir şekilde gösterilmeye gayret edilmiştir. Ayrıca Erken Osmanlı Dönemi’nde kadın bânîlerler ilgili yapılan çalışmaların sınırlı olduğu tespit edilmiş ve bu alandaki boşluk bu çalışma ile bir nebzede olsa doldurulmak istenmiştir. Özellikle kadınların bânîliği üzerine yapılan çalışmaların, Osmanlı Devleti’nin Klasik ve Batılaşma dönemleri ile sınırlı tutulduğu görülmüştür. Erken Dönem Osmanlı mimarisinin kadın bânileri bu anlamda daha geri planda kalmıştır.