KIRIMLI ‘ÂLÎ DÎVÂNI

Osmanlı klasik şiir geleneğinin uzun yıllara ve asırlara yayılan gelişimi İçerisinde XVIII. yüzyıl, her ne kadar siyasi bakımdan çalkantılı ve çözülme emarelerinin görünmeye başladığı bir dönem olarak değerlendirilse de, kültür ve edebiyat açısından canlılık kazanan ve birçok şairin yetiştiği bir devirdir. Bu asrın başlarında yaşanan Lâle Devri’nin estetik atmosferi, yalnızca saray ve çevresindeki seçkin zümreyi değil, dönemin sanat ve edebiyat hayatını da derinden etkilemiş; özellikle şiir meclislerinde oluşan yeni zevk ve zarafet anlayışı, edebî üretimin yönelimlerini belirleyen önemli unsurlardan biri olmuştur. İşte bu renkli dönemin gölgesinde yetişmiş, ancak tezkireler ve diğer biyografik kaynaklarda kendisine çok fazla yer bulamamış şairlerden biri de bu kitabın merkezinde yer alan Kırımlı Âli’dir.
Elinizdeki çalışma, klasik biyografik kaynaklarda hakkında sınırlı bilgi bulunan Ålî’nin hayatı, edebî kişiliği ve eserlerini ortaya koymak amacıyla hazırlanmış bir incelemedir. Klasik edebiyat araştırmalarında mürettep divan olarak adlandırılan derli toplu bir eserininin varlığı şu an için bilinmese de XVII. yüzyılın sonları ile XVIII. yüzyılın ilk çeyreğinde yaşadığı anlaşılan Kırımlı Âli’nin şiirleri, birçok şair ve şiirin yer aldığı mecmualarda dağınık hâlde bulunmaktaydı. Bu çalışmanın ana kaynağını şairin birtakim manzumeleri ile Ukde-güşâ adlı eserini içeren İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi’nde NEKTY03531 arşiv numarasıyla kayıtlı Mecmû’atü’r-resâ’il adlı mecmua teşkil etmektedir. Bununla beraber şairin Dîvânı’nın hazırlanmasında yalnızca söz konusu mecmua değil, çeşitli kütüphanelerde yer alan şiir derlemeleri de titizlikle taranmıştır..