Arşiv belgeleri, tarih araştırmalarının en temel kaynakları arasında yer almakta ve geçmiş dönemlerin sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel hayatına ışık tutmaktadır. Bu çalışma da Osmanlı Devleti’nde önemli bir yer edinmiş olan “kocabaşlık” kurumunu, büyük ölçüde arşiv belgelerine dayanarak ele almaktadır. Çeşitli arşiv kataloglarında tespit edilen belgeler tasnif edilip değerlendirilmiş; böylece kocabaşların Osmanlı taşra idaresindeki konumları farklı boyutlarıyla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Arşiv belgelerinin saklanma koşulları, yazım biçimleri ve dil özellikleri sebebiyle zaman zaman çeşitli güçlüklerle karşılaşılmıştır. Nem sebebiyle okunamaz hâle gelen ya da anlam bütünlüğü bozulan belgeler olsa da, konuya ilişkin yeterli sayıda kaynağa ulaşılmış ve çalışma mümkün olduğunca belge temelli olarak kurgulanmıştır.
Kitapta Osmanlı Devleti’nin son üç yüzyılı esas alınmış; ancak bütünlüğün sağlanabilmesi amacıyla gerekli görülen yerlerde daha erken ve daha geç dönemlere de atıflar yapılmıştır. Çalışma dört ana bölüm hâlinde düzenlenmiştir.
