AHMET RASİM İLE HÜSEYİN CAHİT ARASINDAKİ EDEBÎ TARTIŞMALAR

Türk edebiyatında yenileşme hareketi 19. yüzyılın ikinci yarısı itibariyle başlamıştır. Tanzimat döneminin birinci kuşak şair ve yazarlarından Şinasi, Namık Kemal ve Ziya Paşa ile başlayan yenileşme hareketi; Abdülhak Hamit Tarhan, Recaizade Mahmut Ekrem ve Muallim Naci kanalıyla devam etmiştir. Bu hareket 1890’lı yıllarda kendi içerisinde bir ayrışmaya gitmiştir. Doğu ve Batı edebiyatına karşı mutedil bir tavır takınan Muallim Naci ile yönünü tamamen Batı edebiyatına çeviren Recaizade Mahmut Ekrem arasında başlayan tartışmalar, bu iki yazarı “üstat” kabul eden şair ve yazarlar tarafından da sürdürülmüştür. Muallim Naci’nin edebî görüşünü benimseyen Ahmet Rasim ile Recaizade Mahmut Ekrem’in edebî anlayışını takip eden Hüseyin Cahit de zaman zaman karşı karşıya gelmiş, edebî tartışmalardaki makaleleriyle edebiyat ve tenkit tarihimizde önemli bir yere sahip olmuştur. Bu münakaşalar, söz konusu yazarların edebî anlayışlarını göstermesinin yanı sıra; dönemin tenkit, teori ve fikrî açıdan zenginliğini yansıtması bakımından da kıymetlidir. Bu çalışmada Ahmet Rasim ile Hüseyin Cahit arasındaki edebî tartışmalar, “Vâkıf-ı Hiçbir Şey: Muallim Naci Tartışması”, “Dekadanlar Tartışması” ve “Zevk-i Millî ve İrfan-ı Ümmetin Muhassalası Meselesi” başlıkları altında incelenmiştir. “Eskilik-yenilik”, “yerlilik-yabancılık”, “millîlik-gayrimillîlik”, “eleştiri usulü ve yöntemleri”, “dil”, “gramer”, “çeviri” ve “intihal” gibi pek çok konuyu içeren bu tartışmalarda, her iki yazar da yazdıkları makalelerle kendi sanat ve edebiyat anlayışlarını ortaya koymuşlardır. Temeli Recaizade Mahmut Ekrem ile Muallim Naci arasındaki çekişmelere dayanan bu edebî tartışmalar, 1897-1900 yılları arasında kimi zaman şiddetlenerek, kimi zaman da şiddetini azaltarak devam etmiş, Ahmet Rasim ve Hüseyin Cahit’in anılarında yer yer değinmelerle sonraki yıllara da taşınmıştır.