Bu çalışma, Türkiye Türkçesi ağızlarının söz dizimini nicel ölçütler aracılığıyla incelemeyi amaçlamıştır. Çalışmanın çıkış noktasını, Türkiye Türkçesi ağızlarında cümle yapısının yalnızca biçimsel öge dizilişi üzerinden değil, bağımlılık ilişkilerinin yapısı ve mesafesi üzerinden de değerlendirilebileceği düşüncesi oluşturmuştur. Bu bağlamda söz dizimi, çekirdek etrafında kurulan ilişkiler ağı olarak ele alınmıştır.
Araştırmada, Tesnière’in yapı temelli söz dizimi yaklaşımı esas alınmış; bağımlılık ilişkileri, valans yapısı ve çekirdek merkezli örgütlenme, söz dizimi mesafesinin hesaplanmasında kuramsal dayanak olarak kullanılmıştır. Çalışma boyunca geliştirilen çözümleme yöntemi, cümle yapılarının niteliklerini nicel verilerle birlikte değerlendirmeyi mümkün kılmıştır. Bu yönüyle çalışma, Türkiye Türkçesi ağızlarında söz dizimi mesafesini il ve bölge düzeyinde düzenli biçimde ölçen ve çeşitli yapı ayrımını nicel verilerle birlikte ele alan ilk kapsamlı çalışmalardan biri olma niteliği taşımaktadır. Böylece söz dizimi çeşitliliği ile bölgesel kullanım örüntüleri arasındaki ilişki karşılaştırmalı biçimde incelenebilmiştir.
Sayfa: /